Parazit
20 Aralık 2019 Cuma
Ödenmemiş, hesabı görülmemiş bu borç tahsil edilmedikçe ve ölüler hakkını almadıkça hayaletler her yerde karşımıza çıkmaya, musallat olmaya devam edecektir. Hayaletler için ölümden sonra bir yaşam olup olmaması mesele değildir; dertleri, ölümden önce yaşayamadıkları, haklarını alamadıkları, mahrum bırakıldıkları hayattır. Parazit bu açıdan yeryüzünde dolaşan ve şu hakikati bağıran hayaletlerin filmidir: Kapitalizm oldukça ölümden önce yaşam yok!
Online Kültür Savaşları ve Alt-Right’ın Yükselişi
18 Aralık 2019 Çarşamba
Oysa bugüne dair korkutucu ve asla istenmeyecek türden de olsa farklı bir gelecek tarzı üreten bir yeni sağ bulunuyor, Tumblr solunun sıkışıp kaldığı kimlikçilik, politik doğruculuğun yarattığı boşluğu dolduruyor. Solun yenilgisi bu yeni sağa cevap veremeyerek kültür savaşlarında sıkışıp kalmasıdır. Bizim için birbirini üreten bu aşırı uçların dışında düşünmek ve eylemek, Vampirler Şatosu’ndan çıkmanın bir yolu olabilir.
Şeffaflık Toplumlarında Siyaset: Sahihliğin Tiranlığı (II)
17 Aralık 2019 Salı
Sıklıkla karizmatik liderlik ile eşanlamlıymış gibi değerlendirilse de popülist liderlik tarzı aslında Weberyen karizmatik liderlikten hayli farklıdır. Karizmatik liderin etkinliği şahsi yeteneklerinin sıradışılığına olan inançtan kaynaklanır. Karizmatik lider daima kudretli ve bilgedir. Kimsenin göremediğini görüp halkını en doğru yola sevk eder. Oysa popülist liderlik tarzında böyle bir iddia ya hiç yoktur ya da baskın değildir.
Şeffaflık Toplumlarında Siyaset: Sahihliğin Tiranlığı (I)
16 Aralık 2019 Pazartesi
Herkes görünür olmak zorunda, üstelik ne ise o gibi görünmek, hayatının her alanında aynı şekilde kalmak ve daima erişilebilir olmak durumunda. Bir toplumsal olayın ardından tepkisini sosyal medyadan ve açıkça göstermeyen oyuncunun çektiği öfkeyi, sınavdan önceki gece öğretim üyesine mesaj atarak soru soran öğrencinin abartılmış beklentisi ile ilintilendiren de bu şeffaflık talebi.
“Hiçbir Yere Çıkmayan Bir Yoldayız”
15 Aralık 2019 Pazar
İşsizlik, hayat pahalılığı, gelir dağılımındaki dengesizlikler, yoksulluk, siyasal ve toplumsal baskılar, yabancı düşmanlığı-ırkçılık, Kuzey-Güney uçurumu, bölgesel savaş ve çatışmalar, toplumsal ve bireysel silahlanma yarışı, cinsel eşitsizlik, kadın cinayetleri gibi bazı sorunlar sanki zamandan ve mekândan bağımsız bir hale geldiler ve bu sorunların akılcı bir şekilde çözülebileceğine ilişkin umutlar giderek yok oluyor.
Feminist Odalar (II): Kadınların Kişisel Hikâyeleri
12 Aralık 2019 Perşembe
Feminist Odalar yazı dizisine hazırlık fikri, odanın -Virginia Woolf’un ifade ettiği tarzla- kadınların kendisini; düşünsel, sanatsal üretimleriyle sorgulama, dayanışma, kadın hareketinin ataklarını, gelişimini takip etme, edebiyat eleştirisinde kadınların varlığını kurabilme fikrini içeriyordu, düşündükçe “Peki, nasıl odalar istiyoruz?”, “Dünyada böyle odalar var mıdır?” gibi sorular da eklendi. Feminist Odalar yazı dizisinin kendisi de bir oda olabilir.
Şampiyonlar Ligi: Avrupa’nın Bilinçdışı Kimliği
10 Aralık 2019 Salı
Televizyon yayıncıları farklı olabilirdi ancak skor grafikleri, açılış sekansı ve röportaj platformunun arka planı her zaman aynı olmalıydı. Üzerinde yıldızlar olan bir futbol topu gördüklerinde insanlar “Bu Şampiyonlar Ligi,” demeliydiler. Bu büyük oranda gerçekleşti. 1999'da starball logosu izleyiciler arasında yüzde 94'lük bir tanınma oranına ulaştı.
İnsanlığa Karşı Suç Türkiye’de
9 Aralık 2019 Pazartesi
İnsanlığa karşı suçun bir iddianameye girmesi Türkiye’de ilk kez oluyor. Mahkeme’nin vereceği karar da TCK 77. Madde’nin ilk uygulaması olacak. Bu bakımdan önemli. İnsanlığa karşı suç, Uluslararası Ceza Mahkemesi’ni kuran Roma Anlaşması’ndaki dört suç kategorisinden biri (diğerleri soykırım, savaş suçları ve saldırı suçu). Türkiye, Roma Anlaşması’nı imzalamayan ve Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne taraf olmayan birkaç devletten biri.
“Okudum” İllüzyonu
8 Aralık 2019 Pazar
Bundan beş sene önce nasıl kitap satın aldığınızı hatırlayınız. Kitapçıya gider, önce kitap kapaklarına yenilir, daha dirayetliyseniz bu görsel şölene itibar etmez, arka kapak yazısını okur, içinden rastgele sayfaları karıştırır, fiyatı da kesenize göreyse, alırdınız. Tabii bunu aklınızda bir kitap olmadığı zamanlar için söylüyorum. Herkes meşrebine göre, okuyacağı kitabı kendisi seçerdi.
Yeşil Sisyphus Çilesi
7 Aralık 2019 Cumartesi
Kriz’in ve kriz söyleminin egemen olduğu bir dönemi yaşıyoruz. Neoliberalizmin krizi, ekolojik kriz, iklim krizi, gıda krizi, siyasetin krizi… Benzer dönemlerde olduğu gibi, kriz’in neyin, kimin krizi olduğu konusunda oldukça farklı tanımlar/tartışmalar sürüyor. Ama içlerinde en fazla iklim ve ekolojik kriz -tabiatıyla- daha öne çıkıyor. Şimdi “ya barbarlık ya sosyalizm” sloganının yerini de “ya yok oluş ya sosyalizm” alıyor.
Yoksulları Azarlamak
6 Aralık 2019 Cuma
Yoksulları kendilerinin olduğu kadar basiretli, akılcı davranmamakla suçlamak, ardından nefret kusmak, tam bir orta sınıf umursamazlığı. Oysa yoksulluk tam olarak da budur: bir eylemde bulunur ya da malı alırken, toplumun diğer kesimlerinin yapmadığı fedakarlıkları yapmak zorunda kalmak, bu seçimlerin ağırlığı altında ezilirken bazen orta sınıflara akıldışı gelebilecek tercihlerde bulunmaktır. Yoksulluk bazen çok güçlü olmaktır, bazen de güçsüz olmaktır. Kişinin yaptığı, yapmak zorunda kaldığı amansız tercihlerden dolayı bazen saçmalamaktır.
Meta-modernizm: Kısa Bir Giriş
5 Aralık 2019 Perşembe
Meta-modernizm, naif modernist ideolojik pozisyonlara geri dönüşü imlemekten ziyade çağımızın hem modernizmin hem de post-modernizmin bakış açıları arasındaki salınımla nitelendiği kanaatindedir. Bunun, samimiyetle ironi, yapısökümle yapıcılık, duygusuzlukla duygulanım arasında salınan ve sanki böyle bir şey başarılabilirmiş gibi bir tür aşkın pozisyona erişmeye kalkışan nevden bir bilinçli naiflik, pragmatik idealizm ve ılımlı fanatizm olarak belirdiğini görüyoruz. Meta-modern kuşak, aynı anda hem ironik hem de samimi olabileceğimizi, birinin diğerini ille de eksiltmediğini anlıyor.
Hayırlı Cumalardan Bereketli Cuma’ya, Ayin, Tören ve Kültür Endüstrisi
3 Aralık 2019 Salı
Kültür endüstrisi, dinî ve ulusal bayramların metotlarını kendi çıkarlarına adapte etmekte gecikmedi; hem de bizzat bu bayramlardan bazılarını kendisi için dönüştürerek: Black Friday de tıpkı Noel gibi kültür endüstrisinin kendi çıkarları için dönüştürdüğü bayramlardan birisi oldu. İlginç olanı kültür endüstrisinin, birer dinî (Hıristiyan) bayram olan Thanksgiving (ve ertesi günü Black Friday) ve Noel'i Türkiye'nin de aralarında bulunduğu Hıristiyan olmayan toplumlara da yayabilme becerisidir.
Bu Kasları Emek Emek Şişirdim!
1 Aralık 2019 Pazar
Peki sosyal medyada vücut çalışırkenki görüntülerini, kaldırdıkları ağırlıkları, alnından ter akan kareleri paylaşan erkekler acaba bu saldırıları savuşturmak için mi böyle davranıyor, bu görüntüleri yayınlıyorlar? Şüphesiz sadece bunun için değil. Beğenilmek, belki kendi beğendiği kişiye kendisini göstermek, hatta kimilerini kıskandırmak, yaptıklarıyla “düşman çatlatmak” da vardır çorbada.
Siyanür müdür Öldüren?
29 Kasım 2019 Cuma
İncitici olan buna alışmak, bir süre önce belki adliye polis marifetiyle yansıtmaktan alıkonulduğumuz duyarlıkları kaybetmek, daha fenası farkına varmaksızın bunlardan vazgeçmemizdir. Bireysel ve kolektif tam hak eşitliğine dayalı, dikey ilişki modellerinin uzağında, karnaval neşesi taşıyan yeni bir toplum inşasının, aynı zamanda alışmamakla, ezilenler dünyasına seçenekler sunan eleştiri kültürünü toplumsallaştırabilmekle de ilgisi olmalı.
Bir Sinema Destanı: Costa-Gavras’ın Anıları
28 Kasım 2019 Perşembe
Costa-Gavras, çağdaş politik sinemanın en önemli yönetmeni. Yunan asıllı Fransız sanatçı, Kazancakis’den ödünç aldığı başlıkla (Gitmesi mümkün olmayan yerlere git) seksen altı yıllık özyaşam öyküsünü 517 sayfalık kitapta anlatmış. Kendisi aynı zamanda senaryo yazarı da olduğu için, bir bakıma kendi çocukluk, gençlik ve meslek hayatının filmini çekmiş bu kitapta. Her satır çok görsel, çok sinematik.
Edebiyatta İnsest’e Ek
27 Kasım 2019 Çarşamba
Soruyu yineleyelim: Şemseddin Sami, romanına neden bir “insest motifi” ekleme ihtiyacı duydu? “Tragedyayı ağırlaştırmak için aklına gelen en ağır şey” belki buydu, evet, ama tragedyayı ağırlaştırmayı neden istedi? Şemseddin Sami’nin çok bilinçli bir tercihle, romanında “sadece kötü olduğu için” bir karaktere yer vermeyişinin çok önemli olduğunu düşünüyorum. Zaten ilk bakışta kötü -veya sevimsiz- diyebileceğimiz iki kişi var: Hacı Baba ile Ali Bey.
Kürt Entelektüelin Dramı
26 Kasım 2019 Salı
Baskıcı ve otoriter rejimlerde bazen olağan bazen olağanüstü koşullarda eleştirel tutum sergileyen aydınların yaşadığı zorluklar ve maruz kaldıkları baskı çokça karşılaştığımız iç acıtan bir tablo. Türkiye’nin yakın tarihinde bunun binlerce örneğini görmek mümkündür. Asıl dram hem içinde yaşanılan rejimi hem de o rejimi reddeden sosyal bilimleri dahi yargılayarak aydın olmaya çalışmak ve aydın kalabilme çabasında yaşanır.
EURO 2020: UEFA’nın Kara Üçlemesi ve Pan-Avrupa
25 Kasım 2019 Pazartesi
2020 penceresinden bakıldığında görülen manzarada yeni stadyumlar, yeni metro ağları ya da yeni köprüler yok. Avrupa’nın kurucu mitini andıran, 1960 yılına ait bir resim var. Devletler ve toplumlar arasında, tarihten gelen rekabetleri unutmadan, ortak bir Avrupalılık bilinci yaratmak isteyen ilk projenin güncellenmiş, renklendirilmiş hali.
Benzerlikleri ve Farklılıklarıyla Peronculuk ve Chávezcilik
24 Kasım 2019 Pazar
Örgütsel düzlemde, Peronculuk ile Chávezcilik arasındaki en büyük fark, ilkinin köklerinin Peron tarafından ustaca tesis edilmiş ve desteklenmiş bir sendikal harekete dayanmasıydı. İşçi temelinin bu gayet sağlam örgütlenmesi, sosyo-ekonomik gelişmeler ve ülkenin kısmen sanayisizleşmesi günümüzde onun rolünü biraz azaltmış olsa da, başkanın ülke dışında olduğu ya da muhalefet dönemlerinde hareketin devamlılığını sağladı.
Çağdaş Öznellik Biçimlerimiz: Normal İnsanlar
22 Kasım 2019 Cuma
Acımasız piyasa mantığı her şeyi belirliyordur artık, zenginliğin, onaylanmanın son derece önemli olduğu büyük bir şehirde ve iletişim ağında genç olmanın acısını keşfeder her ikisi de. Connell “Marianne Sheriden benim gibi birini ne yapsın,” derken, Marianne da roman boyunca taciz edilir, şiddet görür, patalojikleştirilir, suçluluk duyar, kendine yönelik şiddet eğiliminde olur.
Bir Atı Anlatabilmek: Atlar Faytonlar İçin mi?
20 Kasım 2019 Çarşamba
Bugün sokak ortasında birisinin bir insanın ağzına bir demirle baskı uygulayarak, sırtına kırbaç vurarak, kalçalarını sert bir cisimle dürterek Çin’deki çekçekçiler gibi arabayı çektiğini görsek bunu yapana müdahale ederiz. Ama bir arabacı aynı şeyleri bir ata uyguladığında kılımız bile kımıldamıyorsa nedeni ya atların canının acımadığını düşünmemiz ya da o acıya karşı artık kayıtsız kalmış olmamızdandır.
Kötülük Fiili
18 Kasım 2019 Pazartesi
Kötülüğü isimler ve sıfatlarla sürekli betimlemenin ve kötülük eyleyenin kendi fiilini kanıksamasına yol açmanın da gereği yoktur. Evet, biliyoruz ki dil de bir çeşit inşa etme/yaratma edimidir ancak bu dil betimleyici olmaktan çıkmalı ve harekete geçirici olmalıdır, artık. Elbette bu konu, çok su götürür, zengin çağrışımları olan bir konudur.
Feminist Odalar (I)
15 Kasım 2019 Cuma
Virginia Woolf, Kendine Ait Bir Oda’yı yazdığı günden bu yana kitabı, kadınların edebiyattaki yeri üzerine bir başyapıt olarak güncelliğini koruyor. “Oda” mefhumuna yakından bakmanın; başlangıcı ve bazen geri dönülen yeri simgelemesi açısından, düşünsel doğurganlığı temsil ettiğini kabul ediyoruz. Belki de daha çok yorumlama hareketini başlatan mekân olarak “Oda”… Kendi üzerine katlanan, dönen, düşünsel eylemin yordamı…