Birleşmiş Milletler tarafından 28 Temmuz 1951 tarihinde Cenevre'de imzalanan “Mülteci Sözleşmesi” 75 yıldır dünyadaki mültecilerin haklarını koruyan temel metinlerden biri olsa da, bugün sözleşmenin ruhuna ve temel ilkelerine bağlı kalmak giderek güçleşiyor. Bunun başlıca nedenlerinden biri, son yıllarda ulus-devletlerin göç yönetimini küresel ölçekte giderek daha güvenlik merkezli bir çerçevede ele almaları ve insan hakları temelli yaklaşımdan uzaklaşarak güvenlik, sınır kontrolü ve geri dönüş politikaları etrafında yeniden şekillendirmeleridir. Bu dönüşümle birlikte vize kısıtlamaları, mali denetimler, fonlara erişim sorunları ve sivil alanı daraltan düzenlemeler birçok ülkede ortak bir sorun hâline gelmeye başladı. Bu gelişmeler yalnızca göçmenlerin haklarını değil, onları temsil eden sivil toplumun hareket alanını da daraltmaktadır.

Ondan sonra işler geldi. Orhan Sezener, çok meşhur big band orkestrası vardı, o ekstralara gidiyordu. O geldi beni dinledi, evin telefonunu verdim; bir telefon geldi, dedi ki, Kulüp 47’de çalacaksın, çalar mısın filan yok, çalacaksın yani. Heyecan, kulüp 47 Ankara’nın en büyük yeri! Menderes haftada iki üç kere geliyor. İsrailli kemancı, çello çalan İtalyan, ben, bir de Şefik Uygüner diye bir piyanist vardı. Orada ben baya şey öğrendim. Sonra annemin arkadaşının ailesinin kulübü, Babylon, Türkiye’deki ilk Babylon, Ankara’da, oradan iş geldi. Sonra İstanbul’da Hilton’da, Ankara’da Ankara Palas’ta. Bir de sanat okulunu bitirdim torna-tesviye bölümünü, askerlikte astsubay olma hakkım vardı, kendi isteğimle er olarak yapmak istedim orduevinde davul çalmak için.

Dickens için çocukların hayal gücünü yitirmesi yalnızca bireysel bir kayıp değil, toplumsal bir tehlikedir. Başka türlü bir hayatın tahayyül edilemediği yerde insanlar yalnızca yoksullaşmaz; aynı zamanda mevcut düzeni sorgulayabilme kapasitelerini de kaybederler. Bu yönüyle Zor Zamanlar, Ernst Bloch’un umut ilkesinde savunduğu henüz gerçekleşmemiş olanın (the not-yet) düşünsel imkânı ile Ruth Levitas’ın vurguladığı, ütopyayı yalnızca bir gelecek tasarımı değil, bugünü eleştirebilmenin bir yöntemi olarak gören yaklaşım birlikte düşünüldüğünde daha da anlamlı hale geliyor. Hayal gücü Dickens için estetik bir ayrıcalık değil, siyasal bir zorunluluktur.

Ortadoğu ve Orta Asya'nın birçok otoriter rejiminde yöneticiler çocuklarını dünyanın en iyi okullarında okutabilir, Batılı yaşam tarzını benimseyebilirler, fakat meşruiyetleri köklü bir şehir kültürüne veya aristokratik bir geleneğe değil, çoğu zaman güç ilişkilerine dayanır. Böyle olunca estetik ve görgü özsel bir değer olmaktan çıkar, gösterişe dönüşür. İncelik yerine ihtişam, hikmet yerine güç öne geçer. Ben estetiği, kutsalı ve hayatı hikmet üzerinden yorumlama biçimi olarak görüyorum. Böyle olunca estetik ve görgü özsel bir değer olmaktan çıkar, gösterişe dönüşür. İncelik yerine ihtişam, hikmet yerine güç öne geçer. Ben estetiği, kutsalı ve hayatı hikmet üzerinden yorumlama biçimi olarak görüyorum. Görgü ise bu hikmetin gündelik hayattaki dili, ortak davranış biçimidir.

Kutsalın mizah yoluyla eleştirilmesine verilen tepkiler de her durumda aynı biçimi almıyor. 2005’te yayımlanan Danimarka karikatürleri, medya kuruluşları, dinî örgütler, hükümetler ve uluslararası protesto ağlarının dahil olduğu geniş ölçekli bir diplomatik ve siyasal krize dönüşmüştü. Protestolar sırasında çok sayıda insan yaşamını yitirdi. Charlie Hebdo dergisine 2015’te düzenlenen silahlı saldırı ise kamusal bir tepkinin kontrolden çıkmasından ziyade, belirli kişileri hedef alan örgütlü ve ölümcül bir terör eylemiydi. Türkiye’deki Leman vakası ve Deniz Göktaş hakkında yürütülen süreçler ise esas olarak devletin ceza hukuku ve tutuklama mekanizmaları aracılığıyla ifade hürriyetine yönelik müdahaleler.

Sol, anti-kolonyalizm sayesinde modern tarihte şiddetin, ırkçılığın ve gaspın rolünü daha iyi kavradı. Solun artık bunlar yokmuş veya görece önemsizmiş gibi davranma şansı, eğer küresel olarak inandırıcı olacaksa, yok. Fakat anti-kolonyalizm de (ve akademik ürünü olan post-kolonyal ve dekolonyal teoriler), tıpkı anti-kapitalizm gibi, sağ savrulmalara kapılabilir ve nitekim kapılıyor. Bundan, sağın anti-kolonyal söylemi suiistimal etmesini kastetmiyorum. Bu konuda yapacak bir şey yok. Ama sol kendi sağ savrulmalarından korunabilir.

Ahmet Telli, değişen kapitalizmin, parçalanan sınıf ilişkilerinin ve yeni toplumsal deneyimlerin şiirde talep ettiği dilsel kırılmaları çoğu zaman aynı etik sadakatin içinden karşılamayı tercih eder. Böylece şiiri, geleceğin belirsizliğine doğru atılan avangart bir keşif olmaktan ziyade, geçmişte doğruluğu sınanmış bir hakikatin etrafında sabırla dolaşan bir poetikaya dönüşür.

Öykülerimdeki karakterlerin çoğunun kadın olduğu doğru. Bu, onları daha iyi tanımamdan kaynaklanıyor olabilir. Belki de ben de bir kadın olduğum ve kadınların kendi deneyimlerini yazıya dökmedikçe kendilerine dair daha derin bir içgörüye ulaşamayacaklarına inandığım için kahramanlarımın çoğu kadın. Elbette başlangıçta bu o kadar da bilinçli bir amaç değildi.

İyimserlik, dünyanın sizin istediğiniz yönde gittiğine dair kanıta ihtiyaç duyar; oysa umut siyasal olarak kavrandığında, kanıtlar tam tersini gösterdiğinde bile —hatta tam da o anda— harekete devam etmenizi sağlayan şeydir; bu, ahlâkın vazgeçilmez tamamlayıcısıdır, geleceğe dair bir bahis değil. Ve hiçbirimiz bunu tek başımıza sürdüremeyeceğimiz için, umut ancak kolektif ve politik bir pratik olarak ayakta kalabilir: Anlamlı bir dünya için başkalarıyla yürütülen eşgüdümlü bir eylem olarak.

Türkiye için sorun "geç kalmış sanayi ülkesinin enerji geçişine geçiş hakkı" olarak adlandırılır; ama yapısal olarak Türkiye üçüncü-büyük kömür ithalatçısıdır. Avustralya için sorun "yenilenebilir süpergücün küresel pazarına meşruiyet kazandırılması" olarak adlandırılır; ama paralel cephe —North West Shelf'in kırk yıl ömrünün uzatılması, Galilee Havzası madenlerinin işletmeye devam etmesi— kesintisiz işler. Pasifik için sorun "varoluşsal felaketin önlenmesi" olarak adlandırılır; bölgenin ironisi, kendisini var eden Avustralya kömür ihracatı tarafından yok edilmekte olmasıdır.