Krizin asıl tetikleyicisinin İspanyol Yüksek Mahkemesi’nin Haziran 2026’da verdiği bir karar olduğu görüşü giderek daha fazla kabul görmeye başladı. Mahkeme, “deniz sınırında herhangi bir fiziki bariyer olmadığı için denizden gelen sığınmacıların geri itme yoluyla derhal sınır dışı edilemeyeceğini” karara bağlamıştı. Bu kararın sosyal medyada insan kaçakçılığı şebekeleri aracılığıyla “İspanya’nın denizden gelenleri artık hiçbir şekilde geri gönderemeyeceği” biçiminde çarpıtılarak yayılması da on binlerce genci aynı anda geçiş yapmaya teşvik eden etkenler arasında sayıldı. Bu iki günlük hareketlilik AB açısından bir krize dönüştü ve Schengen ile AB içindeki sınır ve göç tartışmalarını yeniden alevlendirdi. İtalya Başbakanı Meloni, İspanya’yı dış sınırları koruyamamakla suçlayarak ülkenin Schengen serbest dolaşım alanından çıkarılması çağrısında bulundu.

Yakın zamana kadar, kamuoyunun tanıdığı siyasetçilerin, gazetecilerin, sanatçıların ya da kanaat önderlerinin tutuklanması durumunda, devletin yalnızca hukuki süreci değil, bu kişilerin hangi hapishanede tutulacağını da siyasal bir hesapla değerlendirdiği düşünülürdü. Bunun önemli nedenlerinden biri, görünürlüğün yarattığı denetimdi. Tanınmış bir mahpusun hapishane koşullarına ilişkin tanıklığı, isimsiz binlerce mahpusunkinden çok daha geniş bir yankı uyandırabilir; bir hapishaneyi bir anda ülke gündemine taşıyabilirdi. Bu nedenle, görünürlüğü yüksek isimlerin tutulduğu hapishaneler aynı zamanda kamuoyunun da gözetimine açık mekânlar hâline gelirdi.

Aradan zaman geçti, Şebo art arda harikulade albümler çıkardı ve her albümde kendini fersah fersah aştı. Üstelik de bunu millet giderek daha fazla pop’a, rock’un arabeskle birleşmiş tuhaf bir versiyonuna, rap ve hip hop’a ve genel olarak elektronik müziğe kayarken yaptı. Bu bahsettiğim türleri kötülemiyorum elbette, ancak Şebo’nun mayasını oluşturan rock müziğin ağırlığı ve yoğunluğu yıllar içinde gerek teknik açıdan gerekse his olarak bu albümlerde giderek arttı. Şebo’nun hayatı karmaşıklaştıkça, müziği de giderek derinleşti, sertleşti, olgunlaştı ve ödünsüzleşti. Ben de bu albümleri dinleye dinleye Şebo’yu çok daha fazla sever hatta birçok hayranı gibi onu çok yakın bir arkadaşım, dostum gibi görür oldum.

Kürt hareketinin on yıllar süren yolculuğunu düşününce de akla şu soru geliyor: Eve dönecek olanın yabancılığı ne olacak? Devlet de kahramanın yolculuğuna benzer bir yolculuk yapıp, değişip dönüşecek mi? Her iki taraf da eski hallerinin yarattığı aporiden uzaklaşıp yeni bir siyasal düzen kurabilecek mi? Gelinen nokta, her iki tarafın da dönüşmüş olmasını zorunlu kılıyor. Aynı kalarak, aynı dili konuşarak, aynı reflekslerle davranarak farklı bir sonuca ulaşmanın mümkün olmadığı açık. Belki de çözüm süreçlerinin en zorlayıcı tarafı tam da budur: Hiç kimse başladığı yere geri dönemez.

Mart 2021'de bir gece yarısı kararnamesiyle İstanbul Sözleşmesi'nden çıkıldı, adı İstanbul olan sözleşmeden. İptal davaları yıllara yayıldı. 8 Mart’ta eyleme çıkmak bir polis operasyonu haline geldi. Toplumsal cinsiyet alanında çalışan derneklerin başında kapatma davaları, fon denetimleri ve tek tek manşet olmayacak kadar sıradan olduğu için kimsenin toplamını hesaplamadığı bir idari basınç birikti. 6284 no.lu kadına yönelik şiddete dair uygulama kanunu yürürlükte kaldı, ama kadın örgütlerinin yıldönümü açıklamalarında öne çıkardığı tespit, başvuruların kolluk düzeyinde bir aile içi mesele muamelesi görüp tarafların uzlaştırılmaya çalışılması yönünde.

Bu yazıda kendimi dışarıdan bir gözlemci gibi sunmak istemiyorum çünkü değilim. Yıllarca yoga yaptım, stüdyolarda matımı serdim, burcumda ne yazıyor ona baktım, meditasyon uygulamaları indirdim, hiçbirinden de vazgeçmiş değilim. Bu yazı bir dışarıdan bakış değil, içeriden bir hesap görme. Hesaplaşmak istediğim şey pratiklerin kendisi de değil, son yıllarda onların etrafında oluşan paketleme dili, daha dar söylersem o dilin egoya sunduğu çok özel bir hizmet.

29 Temmuz sabahı Muğla’nın Seydikemer ilçesine bağlı Bayır Mahallesi’nde bir yangın çıktı. Üstelik ormanda değil, bir tarım arazisinde başladı. Rüzgârın etkisiyle kısa sürede ormanlık alana ilerledi; mahalleler boşaltıldı, Seydikemer Devlet Hastanesi’ndeki hastalar Fethiye’ye nakledildi, Fethiye–Antalya kara yolu duman nedeniyle kapatıldı. İlk açıklamalarda birkaç evden ve yaklaşık iki yüz kişiden söz ediliyordu. Ertesi gün tahliye edilenlerin sayısının yedi yüzü aştığı, onlarca yapının hasar gördüğü açıklandı.

Yirmi birinci yüzyılın ikinci çeyreğine girilirken Avusturya, dünya siyasetindeki sağa kayışın en çarpıcı örneklerinden biri hâline geldi. Faşist Avusturya Özgürlük Partisi (FPÖ), 2024’te Avrupa Parlamentosu seçiminde yüzde 25,4, genel seçimde yüzde 28,8 ve Steiermark eyalet seçiminde yüzde 34,8 oy aldı. Üstelik sosyal demokrat ve merkez sağ partilerin kurduğu koalisyonun göreve gelir gelmez göçmen haklarını sınırlayan bir tutum benimsemesi, FPÖ gibi aşırı sağ partilerin iktidara gelmeden de kamu politikalarını etkileyebildiğini gösterdi.

Cinayetin işleniş biçimi dışında olaydaki en çarpıcı detaylardan biri de kız kardeşlerin bulunduklarında çıplak ve birbirlerine sarılı halde olmalarıdır. Üstten, telaşlı bir okuma bu soyunmanın pekâlâ kurbanlarının çeşitli vücut sıvılarıyla kirlenmiş elbiselerinden kurtulmak için olduğunu söylese de derin okuma çıplaklıklarının kardeşlerin iktidara sadece işlevleriyle bağlı oldukları (hizmetçi) kimlikten çözülme gayretlerini işaretler. Bu soyunmayla Lea ve ablası Christine için itaatkârlık, aşağılanma ve sadece otoriteyi memnun etmek üzerine işlev kazanmış kimlikleri hanımefendilerinin beden sıvılarıyla kirlenmiş hizmetçi üniformalarından kurtuldukları anda çökmüş olur.

Birleşmiş Milletler tarafından 28 Temmuz 1951 tarihinde Cenevre'de imzalanan “Mülteci Sözleşmesi” 75 yıldır dünyadaki mültecilerin haklarını koruyan temel metinlerden biri olsa da, bugün sözleşmenin ruhuna ve temel ilkelerine bağlı kalmak giderek güçleşiyor. Bunun başlıca nedenlerinden biri, son yıllarda ulus-devletlerin göç yönetimini küresel ölçekte giderek daha güvenlik merkezli bir çerçevede ele almaları ve insan hakları temelli yaklaşımdan uzaklaşarak güvenlik, sınır kontrolü ve geri dönüş politikaları etrafında yeniden şekillendirmeleridir. Bu dönüşümle birlikte vize kısıtlamaları, mali denetimler, fonlara erişim sorunları ve sivil alanı daraltan düzenlemeler birçok ülkede ortak bir sorun hâline gelmeye başladı. Bu gelişmeler yalnızca göçmenlerin haklarını değil, onları temsil eden sivil toplumun hareket alanını da daraltmaktadır.